Αυτή η ανεργία δεν είναι όπως αυτή που ξέραμε.

«Είναι μεγάλο θέμα συζήτησης σε ποιό βαθμό ήταν οι εργασιακές και οικονομικές επιλογές των ανθρώπων που ως πολιτικό αίτημα υπαγόρευσαν τις πολιτικές αποφάσεις, και σε ποιό βαθμό οι πολιτικές αποφάσεις δημιούργησαν στρεβλά κίνητρα για στρεβλές εργασιακές επιλογές. Οι επιλογές πάντως αυτές διαμόρφωσαν σταδιακά αλλά δραματικά την οικονομία μέσα σε αυτήν την δεκαετία ενώ, έχοντας εγκλωβίσει τους ανθρώπους αυτούς στις ειδικότητες και στα επαγγέλματα της μη βιώσιμης οικονομίας της δανεικής κατανάλωσης, εμποδίζουν την αναδιάταξή της. Οι άνθρωποι αλλάζουν δύσκολα επάγγελμα ή ειδικότητα για κάτι εντελώς διαφορετικό, όταν έχουν επενδύσει σπουδές, εξειδίκευση ή χρόνια εργασιακής εμπειρίας. Αυτό όμως είναι ακριβώς αυτό που θα πρέπει να κάνουν αναγκαστικά εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι ή άνεργοι».

Κάθε χρόνο περίπου 150.000 νέοι εισέρχονται στην αγορά εργασίας, ενώ κατά τι λιγότεροι αποχωρούν σε συνταξιοδότηση. Έτσι, σε μόλις μία δεκαετία, το εργατικό δυναμικό της Ελλάδας – περίπου πέντε εκατομμύρια σήμερα – έχει αντικατασταθεί κατά το ένα τρίτο σχεδόν, δηλαδή κατά ένα τμήμα τόσο σημαντικό, που καθορίζει την ίδια την δομή της οικονομίας. Η οικονομία δεν είναι τίποτε άλλο παρά η συνισταμένη της συμπεριφοράς και των επιλογών εκατομμυρίων ανθρώπων και νοικοκυριών, και αυτό το ξεχνάμε συχνά όταν καταπιανόμαστε με οικονομικούς δείκτες. Οι επιλογές σπουδών και καριέρας αυτών των 150.000 ανθρώπων, οι αξίες και οι τάσεις της γενιάς τους, όπως αρχικά διαμορφώνονται από τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, συσσωρεύονται χρόνο με τον χρόνο, γίνονται καθοριστικές σε διάστημα μιας μόνο δεκαετίας, και τις διαμορφώνουν με τη σειρά τους. Αυτό μπορεί να μεταβάλλει σταδιακά, αλλά στο τέλος δραματικά, μία οικονομία. Αλλά και αντίστροφα, μπορεί να εμποδίσει την γρήγορη προσαρμογή της, όταν οι συνθήκες το απαιτούν.

Την δεκαετία 1998-2008 συνέβη, χωρίς να το συνειδητοποιήσουμε, μία τέτοια δραματική αναδιάρθρωση της οικονομίας, που αντανακλάται (ή μήπως οφείλεται;) στην κατανομή του εργατικού δυναμικού στους επιμέρους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας. Μέσα σε αυτήν την δεκαετία, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας εργατικού δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ, η απασχόληση στην δημόσια διοίκηση, την κοινωνική ασφάλιση, την εκπαίδευση, την υγεία και την κοινωνική μέριμνα, αυξήθηκε κατά 230.000, από περίπου 710.000 σε 940.000 άτομα. Καθώς αυτοί οι κλάδοι αφορούν κατά κύριο λόγο απασχόληση στο Δημόσιο, ή σε τομείς της ιδιωτικής οικονομίας που εξαρτώνται άμεσα από αυτό, μέσα σε μόλις μία δεκαετία η δημόσια διοίκηση και το κοινωνικό μας κράτος «φούσκωσαν» κατά το έν τρίτο.

Αν υποθέσουμε ότι τουλάχιστον το εν τέταρτο των αρχικών 710.000 πρέπει λογικά να συνταξιοδοτήθηκε και να αντικαταστάθηκε μέσα σε αυτήν την δεκαετία, μπορούμε πρόχειρα να υποθέσουμε ότι περίπου 400.000 από αυτό το νέωτερο 1,5 του εργατικού μας δυναμικού, απορροφήθηκε εκει. Δεν υπήρχε κανένας λόγος να γίνει αυτό: σε αυτήν την δεκαετία, ο πληθυσμός της Ελλάδας, στον οποίο παρέχουν υπηρεσίες οι απασχολούμενοι στους κλάδους αυτούς, δεν αυξήθηκε φυσικά κατά το εν τρίτο, ενώ – κατά γενική ομολογία – δεν αυξήθηκε κατά το εν τρίτο η ποσότητα ή ποιότητα των υπηρεσιών αυτών. Ήταν απλά πολιτικό αίτημα και πολιτική επιλογή.

Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, αυξάνονταν κατά 50%, ή 150.000, οι απασχολούμενοι στις «χρηματοπιστωτικές, επαγγελματικές, επιστημονικές και διοικητικές δραστηριότητες», και κατά 23%, ή 150.000, οι απασχολούμενοι στο εμπόριο. Την ίδια περίοδο όμως, μειώνονταν κατά 210.000 (ή 29%) η απασχόληση στην γεωργία, ενώ έμενε με μικρή μείωση η απασχόληση στην μεταποίηση. Συνεκτιμώντας πάλι την αντικατάσταση των συνταξιοδοτούμενων στους κλάδους αυτούς, αλλά και την εισροή μεταναστών που στήριξε εργασιακά την μεταποίηση, την γεωργία και τις κατασκευές, συνειδητοποιεί κανείς ότι από αυτό το νεότερο 1,5 εκ εργατικού δυναμικού που εισήλθε στην αγορά εργασίας την δεκαετία αυτή, σχεδόν όσοι δεν απορροφήθηκαν στο δημόσιο και το κοινωνικό κράτος, κατευθύνθηκαν στην υπηρεσία της εσωτερικής κατανάλωσης. Πάλι, δεν υπήρχε κανένας «πραγματικός» λόγος να γίνει αυτό. Καμία τεχνολογική μεταβολή δεν έφερε αυτήν την δεκαετία κάποια δραματική αύξηση στην παραγωγικότητα της γεωργίας και της μεταποίησης, η οποία να δικαιολογεί αυτήν την μαζική εσωτερική μετανάστευση θέσεων εργασίας. Ήταν και αυτό πολιτικό αίτημα και πολιτική επιλογή, και συγκεκριμένα η εξισορρόπηση του εμπορικού ελλείμματος με κοινοτικές μεταβιβάσεις και φτηνό δανεικό χρήμα. Ή με άλλα λόγια, η τεχνητή στήριξη ενός βιοτικού επιπέδου που δεν αντιστοιχούσε στην πραγματική μας παραγωγή.

Είναι μεγάλο θέμα συζήτησης σε ποιό βαθμό ήταν οι εργασιακές και οικονομικές επιλογές των ανθρώπων που ως πολιτικό αίτημα υπαγόρευσαν τις πολιτικές αποφάσεις, και σε ποιό βαθμό οι πολιτικές αποφάσεις δημιούργησαν στρεβλά κίνητρα για στρεβλές εργασιακές επιλογές. Οι επιλογές πάντως αυτές διαμόρφωσαν σταδιακά αλλά δραματικά την οικονομία μέσα σε αυτήν την δεκαετία ενώ, έχοντας εγκλωβίσει τους ανθρώπους αυτούς στις ειδικότητες και στα επαγγέλματα της μη βιώσιμης οικονομίας της δανεικής κατανάλωσης, εμποδίζουν την αναδιάταξή της. Οι άνθρωποι αλλάζουν δύσκολα επάγγελμα ή ειδικότητα για κάτι εντελώς διαφορετικό, όταν έχουν επενδύσει σπουδές, εξειδίκευση ή χρόνια εργασιακής εμπειρίας. Αυτό όμως είναι ακριβώς αυτό που θα πρέπει να κάνουν αναγκαστικά εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι ή άνεργοι.

Οι θέσεις εργασίας που χάθηκαν, και θα συνεχίζουν να χάνονται, από τις δραστηριότητες της οικονομίας που φούσκωσαν τεχνητά εκείνη την δεκαετία, δεν θα ξαναδημιουργηθούν – και δεν πρέπει να ξαναδημιουργηθούν – στις δραστηριότητες αυτές. Οι άνθρωποι που χάνουν την δουλειά τους στο εμπόριο, στις υπηρεσίες, στα ελεύθερα επαγγέλματα, στις κατασκευές, και σε λίγο στο δημόσιο και στο κοινωνικό κράτος, δύσκολα θα ξαναβρούν την ίδια δουλειά. Όταν δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, θα είναι αλλού, και πρέπει να είναι αλλού. Η πολιτική προτεραιότητα πρέπει να είναι η πρακτική στήριξή τους σε αυτήν την μετάβαση και όχι μόνο η επιδοματική στήριξη της ανεργίας τους ή οι άχρηστες καταρτίσεις σε επιδοτούμενα ΚΕΚ. Αλλά ακόμη και πριν από αυτήν την προτεραιότητα, υπάρχει μία άλλη για το πολιτικό σύστημα: οφείλει να πει στην κοινωνία που καταρρέει από την ανεργία την αλήθεια.

Posted in Άρθρα. Bookmark the permalink. RSS feed for this post. Leave a trackback.

Σχόλια:

  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.