Ανήκομεν εις την Δύσιν;

«Ο Ανδρέας Παπανδρέου, μάστορας των πολιτικών συμβολισμών, και μάλιστα πολύ υψηλότερου επιπέδου από τους παραπάνω πολιτικούς επιγόνους του, έχτισε με τέτοιους αντιδυτικούς συμβολισμούς μία ολόκληρη πατριωτική ιδεολογία, πλήρη και με όλα τα αξεσουάρ της: με τους ιστορικούς της ήρωες, όπως όταν η διανόηση της δεκαετίας του ’80 ανακαλύπτει τον Μακρυγιάννη ως ιστορικό και πολιτικό φιλόσοφο (και όχι  μόνο ως μισοσαλεμένο θεοφοβούμενο ναϊφ λογοτέχνη, με γλωσσική αλλά όχι ιστορική αξία)· με την τέχνη της, όπως σε στίχους  αντάξιους του «θα σε ξανάβρω στους μπαχτσέδες τρεις του Σεπτέμβρη να περνάς»· με τους συμβολισμούς της τέλος, όπως αυτός της 3ης Σεπτεμβρίου για την ίδια την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ».

Ν.Β.Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Protagon την 3η Σεπτεμβρίου 2012 με το επίκαιρο τίτλο: «Θα σε ξανάβρω στους μπαχτσέδες» και βασίστηκε στην πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση της «στήλης» μου με τον τίτλο «Ανήκομεν εις την Δύσιν;» στην εκπομπή «Οχ, Θε μου» του Κυριάκου Αθανασιάδη και της Λιάνας Γερασοπούλου στο amagi web radio.

Όταν οι τεχνοκράτες της τρόικας, έμπειροι από αποστολές σε πρώην σοβιετικές δημοκρατίες του Καυκάσου και χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, έμαθαν ότι έρχονται στην Ελλάδα, το θεώρησαν ευνοϊκή μετάθεση· στο κάτω-κάτω η Ελλάδα είναι μια χώρα δυτική. Όταν συνειδητοποίησαν την πραγματικότητα, είμαι σίγουρος ότι αναφώνησαν έκπληκτοι: «Μα, ανήκετε στη Δύση;» Δεν ήξεραν ότι είχαν έρθει σε μια χώρα που μιλάει ακόμα αυτάρεσκα για κουτόφραγκους κι αμερικανάκια. Ούτε εμείς βέβαια. Καθώς η κρίση ξεβράζει τα συντρίμια της παρακμής μας, αγανακτισμένους Υδραίους φοροφυγάδες εδώ, τυφλούς που είδαν το φως τους με τον πρώτο θαυματουργό έλεγχο εκεί, άξιες θυγατέρες που διορίζονται στη βουλή παραπέρα, και άλλα πατρογονικά ήθη κι έθιμα της φυλής, κι εμείς συχνά αναρρωτιόμαστε: «Ανήκομεν εις την Δύσιν;»

Η απάντηση βέβαια έχει δοθεί αρμοδίως και από τα πιο επίσημα χείλη. Την Τρίτη 29 Μαϊου του 2012, επέτειο ιστορική, αλλά και με ένα τρόπο συναφή με το θέμα μας – μερικοί υποστηρίζουν ότι την Τρίτη 29 Μαϊου του 1453 δόθηκε ιστορική απάντηση στο γεωγραφικό ερώτημα – ο Αλέξης ο Τσίπρας, μιλώντας σε ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο, δήλωνε: «Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε το πεπαλαιωμένο δόγμα ότι η Ελλάδα ανήκει στη Δύση». Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Οκτώβριο του 2011, την ίδια ακριβώς απάντηση, και στο ίδιο ακριβώς συγκείμενο, είχε δώσει και ο Γιώργος Καρατζαφέρης: «Αυτή η τυφλή προσήλωση στο δόγμα “ανήκομεν εις την δύσιν” μας έχει οδηγήσει εδώ που βρισκόμαστε σήμερα».

Μπορεί βέβαια και οι δύο να αντέκρουσαν την γνωστή ρήση του Κωνσταντίνου Καραμανλή δήθεν ως δόγμα εξωτερικής πολιτικής, όμως η πολιτική ρητορική είναι η πολύ υψηλή τέχνη των πολύ χαμηλών συμβολισμών για να περιοριζόμαστε στο αυτολεξεί νόημα. Πίσω από την πρόφαση της εξωτερικής πολιτικής κρύβονται θελελιώδεις πολιτικές επιλογές που άπτονται της ίδιας μας της Εθνικής Αλήθειας. Οι δυο λαοπρόβλητοι ηγέτες ποντάρουν με ασφάλεια στο ότι ίσως η «μη-Δύση» μάς ταιριάζει ιστορικά και πολιτισμικά περισσότερο.

Η Ρωσία και η Κίνα π.χ. δεν διαφέρουν από την «Δύση» μόνο γεωγραφικά ή έστω γεωπολιτικά. Διαφέρουν θεμελιωδώς σε θεσμούς και αρχές. Ο κρατικός καπιταλισμός από την μια, έναντι του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς από την άλλη. Και ακόμη πιό βαθειά: το ισχυρό κράτος από τη μιά, το ελεύθερο άτομο από την άλλη. Και οι δύο αυτοί πολιτικοί αρχηγοί, εξαιρετικοί τυμβωρύχοι αμφότεροι των πολιτικών συμβολισμών, και με έναν περίεργο τρόπο συγγενείς πολιτικά, δεν θα χρησιμοποιούσαν τον συμβολισμό αυτό, αν δεν ήταν σίγουροι ότι κέρδιζαν έτσι την επιβράβευση των ψηφοφόρων τους με έναν τρόπο σχεδόν βιωματικό. Η απάντηση λοιπόν δεν δόθηκε οριστικά με το δόγμα του Εθνάρχη· κάθε άλλο μάλιστα.

Άλλως τε ούτε και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν διατύπωνε το δόγμα, τοποθετώντας τον εαυτό του στην μακριά σειρά που άρχισε με τον Καποδίστρια, και συνεχίστηκε με τον Τρικούπη και τον Βενιζέλο, δεν το περιόριζε στην εξωτερική πολιτική και στην άμυνα. Ήταν το σύνθημα της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και στους θεσμούς της. Με τους προκατόχους του στην διακεκομμένη αυτή περιπέτεια προσήλωσης στη Δύση, δεν μοιραζόταν μόνο μια εθνική στρατηγική, αλλά και την παρακινδυνευμένη ελπίδα ότι οι θεσμοί της Δύσης θ’αλλάξουν κάποτε αυτή την ίδια την Εθνική μας Αλήθεια.

Βέβαια η απάντηση που πήρε τότε από τον Αντρέα Παπανδρέου – «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες!» – άλλο δόγμα, κενό νοήματος μεν, όπως όλες οι βαρυσήμαντες ταυτολογίες, αλλά δόγμα που παραδοσιακά κερδίζει εκλογές δε, έδειχνε ότι το θέμα διόλου δεν είχε διευθετηθεί. Αν η Ελλάδα που ανήκει στη Δύση δεν ανήκει στους Έλληνες, και αντίστροφα, είναι μήπως επειδή οι Έλληνες δεν ανήκουν στη Δύση;

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, μάστορας των πολιτικών συμβολισμών, και μάλιστα πολύ υψηλότερου επιπέδου από τους παραπάνω πολιτικούς επιγόνους του, έχτισε με τέτοιους αντιδυτικούς συμβολισμούς μία ολόκληρη πατριωτική ιδεολογία, πλήρη και με όλα τα αξεσουάρ της: με τους ιστορικούς της ήρωες, όπως όταν η διανόηση της δεκαετίας του ’80 ανακαλύπτει τον Μακρυγιάννη ως ιστορικό και πολιτικό φιλόσοφο (και όχι  μόνο ως μισοσαλεμένο θεοφοβούμενο ναϊφ λογοτέχνη, με γλωσσική αλλά όχι ιστορική αξία)· με την τέχνη της, όπως σε στίχους  αντάξιους του «θα σε ξανάβρω στους μπαχτσέδες τρεις του Σεπτέμβρη να περνάς»· με τους συμβολισμούς της τέλος, όπως αυτός της 3ης Σεπτεμβρίου για την ίδια την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ. Οι τρεις του Σεπτέμβρη, γι’αυτό το κιτς πολιτικών συμβολισμών, δεν ήταν το σύμβολο ενός Συντάγματος, της επίτευξης δηλαδή ευρωπαϊκών θεσμών, αλλά η νίκη του Μακρυγιάννειου πατριωτισμού απέναντι στους δυτικούς. Όταν ο επίγονος par excellence, ο Αλέξης ο Τσίπρας, θα μιλάει στις τρεις Σεπτεμβρίου στη Νίκαια, σε συγκέντρωση «της δημοκρατικής παράταξης της Αριστεράς στον αγώνα για Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία και Κοινωνική Απελευθέρωση» (sic), δεν θα διεκδικεί μόνο τα λάφυρα του τίτλου της δημοκρατικής παράταξης, και μάλιστα την ίδια την ιερή ημερομηνία ίδρυσής της. Θα διεκδικεί ατόφια όλη την Μακρυγιάννεια ιδεολογία της. Τίποτε από όλα αυτά δεν θα συνέβαινε αν το δόγμα «Ανήκωμεν εις την Δύσιν» είχε οριστικά απαντηθεί και ήταν παγιωμένο στο επίπεδο που αποκρυσταλλώνονται όλα τα αδιαμφισβήτητα πράγματα: αυτό της Εθνικής μας Άλήθειας.

Η Εθνική Αλήθεια αντιθέτως είναι όλως διόλου διαφορετική. Όταν ο Άρης Βελουχιώτης, στις 19 Οκτωβρίου του ’44, εκφωνεί τον ιστορικό λόγο του στη Λαμία, νοιώθει ότι πρέπει να πατήσει πάνω σε αυτήν την ίδια την Εθνική μας Αλήθεια για να ακουστεί καθαρά:

«Ο λαός νόμιζε, ότι μια που πέτυχε πια η επανάσταση, […] όλη η ανθρωπότητα θάτανε στο πλευρό της χώρας μας και πως η χώρα μας, για μια ακόμα φορά, θα βρισκότανε σε θέση να ξαναπάρει, όπως και παλιότερα, ολόκληρη την ανθρωπότητα από το χέρι και να της δείξει καινούργιους δρόμους πολιτισμού και προόδου. Μα στη θέση αυτών η ντόπια και ξένη αντίδραση επιβλήθηκαν και φέρανε τον Καποδίστρια […]»

Αυτή είναι λοιπόν η απάντηση του Άρη, του αρχηγού των ατάκτων, και αυτή είναι η Εθνική μας Αλήθεια: δεν είναι η Ελλάδα που ανήκει στη Δύση, είναι η Δύση που ανήκει στην Ελλάδα, και θα έπρεπε να μας αφεθεί να την πάρουμε από το χέρι και να της δείξουμε καινούργιους δρόμους πολιτισμού και προόδου, αν δεν μας κατέτρεχε η ντόπια και ξένη αντίδραση. Το είπε άλλωστε και ο Αλέξης ο Τσίπρας, ως ex officio επίγονος, επαναστατικώ δικαίω, και του Άρη: «Η επανάσταση θ’ακουστεί από το Σύνταγμα στις πρωτεύουσες της Ευρώπης», όπου ως γνωστόν η Μέρκελ βλέπει από το γραφείο της το Ραϊχσταγκ και όχι 2500 χρόνια δημοκρατίας (sic), όπως διαπίστωσε ο ωραίος ως Έλλην Μπολιβάρ, από το γραφείο του στην Κουμουνδούρου.

Γ.Φ.

 

Posted in Άρθρα, Επιλογές and tagged , . Bookmark the permalink. RSS feed for this post. Leave a trackback.

Σχόλια:

  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.