Το ιδεολογημα της πολιτικα ορθης επιχειρηματικοτητας

Η ελληνική κοινωνία έχει μάθει να απαξιώνει την έννοια του κέρδους, παρ’ όλο που το αγαπάει κρυφά, σαν αμαρτία. Γι’ αυτό άλλωστε χρησιμοποιεί τόσο συχνά έννοιες εγγενώς αντιφατικές, όπως «κερδοσκοπία» ή «αθέμιτος ανταγωνισμός». Έτσι, τώρα που ανακαλύπτει την ανάγκη της επιχειρηματικότητας, πρέπει να κρατήσει τα προσχήματα· να ανακαλύψει μια επιχειρηματικότητα χωρίς την προπατορική ενοχή του κέρδους. Αλλιώς αυτοαναιρείται, γιατί θα πρέπει να δεχτεί την σκληρή πραγματικότητα: ότι το κέρδος είναι κοινωνικά χρήσιμο. (1)

Άλλως τε, αν φτιάξουμε ένα κυρίαρχο ιδεολόγημα επιχειρηματιών – αγίων, αφ’ ενός δεν θα είμαστε ειλικρινείς στους εαυτούς μας και αφ’ ετέρου θα είμαστε άδικοι προς όλους αυτούς που επιχειρούν για να ζήσουν και να προκόψουν, χωρίς αυτό να τους κάνει λιγότερο χρήσιμους στην κοινωνία και στον τόπο. Φοβάμαι μάλιστα, ότι αυτοί ίσως είναι περισσότερο χρήσιμοι, ως πιο ρεαλιστές.

Το ιδεολόγημα της πολιτικά ορθής, εξαγνισμένης από την έννοια του κέρδους, επιχειρηματικότητας βασίζεται σε μια λογική υπέρβαση: αντιστρέφει το εκ των πραγμάτων αποτέλεσμα της επιχειρηματικότητας με τον σκοπό της. Καλύτερα: συγχέει το μάκρο- με το μίκρο-, το αποτέλεσμα της επιχειρηματικότητας σε κλίμακα κοινωνίας με τον σκοπό της επιχειρηματικότητας σε κλιμακα μονάδας. Και βασίζεται στην μετατροπή μιας αναγκαίας συνθήκης (η επιχείρηση επιβιώνει μόνο όταν είναι χρήσιμη) σε ικανή (η επιχείρηση γεννιέται για να είναι χρήσιμη).

Έτσι, συγχέοντας τον σκοπό του επιχειρηματία με το αποτέλεσμα της πράξης του η πολιτικά ορθή επιχειρηματικότητα επιβάλλει ότι “η γέννηση μιας επιχείρησης σκοπό έχει να προσφέρει άμεσο όφελος στην κοινωνία ικανοποιώντας ανθρώπινες ανάγκες, που την καθιστούν βιώσιμη”. Όμως η γέννηση μιας επιχείρησης σκοπό έχει την ιδιοτελή προσωπική επιτυχία, όπως και αν την ορίζουν οι δημιουργοί της. Μπορεί να είναι οικονομική ή κοινωνική, μπορεί να ορίζεται με ταπεινά ή υψηλόφρονα κριτήρια, είναι όμως υπόθεση πάντα ιδιοτελής και προσωπική. Αλλιώς είναι ακτιβισμός ή εθελοντισμός, δεν είναι επιχείρηση. Τώρα το ότι η επιχείρηση μακροπρόθεσμα δεν θα επιζήσει αν δεν προσφέρει όφελος ικανοποιώντας ανθρώπινες ανάγκες δεν αντιστρέφει την σχέση αιτίου και αποτελέσματος: είναι κοινωνικά χρήσιμη επειδή γεννήθηκε και επέζησε· δεν γεννήθηκε για να είναι κοινωνικά χρήσιμη, και δη βάσει στρατηγικού πλάνου.

Πάνω σε αυτήν την λογική ακροβασία η πολιτικά ορθή επιχειρηματικότητα μπορεί τώρα να προσθέσει υψηλόφρονα ιδεώδη, υποβαθμίζοντας το κέρδος σε κάτι σαν αναγκαίο κακό: “Η επιχειρηματικότητα δεν είναι αυτοσκοπός για την απρόσκοπτη παραγωγή κέρδους, με την ταυτόχρονη εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Η επιβίωση της επιχείρησης θα πρέπει να είναι η στρατηγική επιλογή με κριτήρια την πρόοδο, την ποιότητα, την εξέλιξη των ανθρώπων που παράγουν καθημερινά συνεχώς αναβαθμισμένα προϊόντα κι υπηρεσίες.”

Ακόμα όμως και όταν η επιχειρηματικότητα είναι αυτοσκοπός για την απρόσκοπτη παραγωγή κέρδους (που μπορεί να γίνει και χωρίς εκμετάλευση ανθρώπου από άνθρωπο, είναι θέμα αξιών και νόμων), η επιβίωσή της είναι μακροπρόθεσμα εφικτή μόνο όταν είναι στρατηγική επιλογή η πρόοδος, η ποιότητα, τα συνεχώς αναβαθμισμένα προϊόντα και υπηρεσίες. Συνεπώς ο αυτοσκοπός του κέρδους (και στην ευρεία έννοια της προσωπικής επιτυχίας όπως και αν αυτή ορίζεται) όχι μόνο δεν αντίκειται σε αυτήν την στρατηγική επιλογή αλλά και την προϋποθέτει.

Τώρα όμως, μπορεί επιτέλους να φτιαχτεί και το ιδεολογικό πρότυπο του πολιτικά ορθού επιχειρηματία: “Επιχειρηματίας είναι ο μπροστάρης, που βλέπει πιο μακριά στο μέλλον, ο ηγέτης που μπορεί να συνθέτει δεξιότητες ανθρώπων, που έχει κοινωνικές αναφορές, που διαθέτει ανθρώπινες αξίες, που σκέφτεται τις ανάγκες της κοινωνίας για πρόοδο, που σκέφτεται πρώτα την πρόοδο των συνεργατών του, που δεν επιθυμεί το γρήγορο πλουτισμό, που ονειρεύεται την εξάπλωση της εταιρίας του για τη συνεχή προσφορά στο κοινωνικό σύνολο.” 

Αυτός βέβαια είναι ο καλός και έξυπνος επιχειρηματίας. Αλλά δεν το κάνει αναγκαστικά για την συνεχή προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Αλλά επειδή έτσι πραγματώνονται τα δικά του ιδιοτελή όνειρα. Το ίδιο συμβαίνει και με τους καλλιτέχνες και τους επιστήμονες. Από την δική τους φιλοδοξία κερδίζουμε όλοι.

GFa


(1) Το κείμενο αυτό ξεκίνησε ως απάντηση σε ένα blog post του Χ.Καραχάλιου (twitter: @ckarachalios), το οποίο μου προωθήθηκε μέ «retweet» από το twitter account του Υπουργού Ανάπτυξης Μ.Χρυσοχοϊδη (@chrisochoidis) και συνεπώς εκφράζει και την ιδεολογική τοποθέτηση της ηγεσίας του Υπουργείου Ανάπτυξης όσον αφορά στην επιχειρηματικότητα. Το συγκεκριμένο κείμενο (στο: http://ckarachalios.wordpress.com/2010/12/18/επιχειρηματικότητα-μια-παρεξηγημένη/) θεωρώ τυπικό παράδειγμα αυτής της ευγενικής, ιδεαλιστικής αλλά δυστυχώς ουτοπικής ρητορικής σχετικά με την επιχειρηματικότητα. Αν νοιώθω την ανάγκη να αποδομήσω ευγενικά το κείμενο, είναι ακριβώς γιατί ενώ με προσωπικό κόστος κάνω πράξη αυτό ακριβώς το επιχειρείν της ποιότητας και των αξιών, είμαι αρκετά ειλικρινής για να ομολογήσω ότι το κάνω από ιδιοτελή προσωπική φιλοδοξία και όχι εθελοντική αυταπάρνηση.

Posted in Σχόλια. Bookmark the permalink. RSS feed for this post. Leave a trackback.

2 Responses to Το ιδεολογημα της πολιτικα ορθης επιχειρηματικοτητας

  1. Chronis Karachalios says:

    Η επιχειρηματικότητα κατά τη γνώμη μου δεν είναι ατομική υπόθεση. Η ωρίμανση της, σε επίπεδο κοινωνικής αναφοράς, εξαρτάται από την αποφυγή του εγωκεντρικού φοβικού μοντέλου που έχουμε εκπαιδευτεί…..στη λογική του αφεντικού & των υπαλλήλων…….είναι ομαδική υπόθεση….Ευχαριστώ για την τιμή που μου έκανες στη διαφορετική άποψη…… Θα τα λέμε, σκοπός είναι να ξεφεύγουμε απ’ τη λογική του καναπέ…..

  2. Δυστυχώς τόσο οι τεχνοκράτες που πάντοτε δήθεν αγαπούσαν την επιχειρηματικότητα όσο και οι μετανοημένοι σοσιαλιστές έχουν στο νου τους μια καρικατούρα του επιχειρηματία ως οικονομικού υπερανθρώπου – ενός υπερ-μορφωμένου, υπερ-ικανού οραματιστή/στρατηγού με πανάκριβα ρούχα και αξεσουάρ και ένα γραφείο στην κορυφή ενός γυάλινου πύργου απ’ όπου επιβλέπει την αυτοκρατορία του. Ή Branson ή τίποτε!Και βέβαια, ανεξαρτήτως πολιτικής απόχρωσης και θέσεως στην ιεραρχία, οι απανταχού θιασώτες της κεντρικά προγραμματισμένης οικονομίας θέλουν να πιστεύουν ότι ο επιχειρηματίας είναι κι αυτός ένας κεντρικός προγραμματιστής – απλώς είναι για κάποιο λόγο πιο γκλαμουράτος και επιτυχημένος, αλλά αν μάθουν τα μυστικά του μπορούν να γίνουν και οι ίδιοι τέτοιοι.Όταν τους παραθέτεις τα πραγματικά στατιστικά στοιχεία του επιχειρείν στην Ελλάδα ή αλλού, πέφτουν από τα σύννεφα γιατί καμία σχέση δεν έχουν με αυτά που φαντάζονται. Το 99% των επιχειρήσεων είναι πάρα πολύ μικρές και θα μείνουν τέτοιες για πάντα. Οι μισές επιχειρήσεις δεν ζουν παραπάνω από 2-3 χρόνια. Η κάθε φουρνιά επιχειρήσεων (π.χ. οι επιχειρήσεις που άνοιξαν το 2009) δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας στο ξεκίνημα παρά στη συνέχεια, μέσω ανάπτυξης. Μια μικρή μερίδα μόνο θέλει να μεγαλώσει την επιχείρηση (τουλάχιστον από πλευράς μισθοδοσίας). Η πλειοψηφία δεν έχει και δεν αποζητά τραπεζικά δάνεια.Από τους επιχειρηματίες που αποζητούν τη γρήγορη ανάπτυξη, μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό την πετυχαίνει – συνήθως πολλά χρόνια μετά την ίδρυση της επιχείρησης και όχι στην αρχή. Μόνο τρεις-τέσσερις οικονομίες ανά τον κόσμο είναι τόσο μεγάλες ώστε οι εγχώριες επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτυχούν γρήγορα χωρίς να κάνουν εξαγωγές.Οι επιχειρηματίες είναι κατά μέσο όρο λιγότερο μορφωμένοι από τους υπαλλήλους. Η ύπαιθρος έχει περισσότερους επιχειρηματίες ανά 10,000 κατοίκους απ’ ό,τι οι πόλεις. Οι περισσότεροι επιχειρηματίες δουλεύουν εν μέρει ή εξ’ ολοκλήρου από το σπίτι τους, με το/τη σύζυγο και τα παιδιά να βοηθούν αμοισθί.Και τα λοιπά και τα λοιπά και τα λοιπά… συγγνώμη για το σεντόνι αλλά πέτυχες νεύρο με αυτή την ανάρτηση.

Σχόλια:

  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.