Το συγκριτικο μας πλεονεκτημα κρυβεται στις αδυναμιες μας

«Πίστευα πάντα ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα ενός έθνους ή μιας κοινωνίας δεν είναι ένα συγκεκριμένο προϊόν. Δεν είναι μια συγκεκριμένη κατηγορία υπηρεσιών. Δεν είναι μια συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα. Είναι, σε τελευταία ανάλυση, ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αυτή η κοινωνία βλέπει την πραγματικότητα γύρω της. Είναι ο πολιτισμός της. Και έτσι ο πολιτισμός μπορεί τελικά να είναι η βαριά μας βιομηχανία, όχι γιατί ο πολιτισμός είναι προϊόν, αυτά είναι πολιτικά πράγματα. Αλλά γιατί είναι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο.»

Ομιλία στην ημερίδα High Tech Exports (Αθήνα, 30 Μαρτίου 2011). Video και κείμενο.

11. G. Farmakis from Comm-effect on Vimeo.  

Είχα προγραμματίσει να πω εντελώς διαφορετικά πράγματα, αλλά ακούγοντας την παρουσίαση του κ. Ρόβλια και του κ. Βολουδάκη, οι οποίοι δυστυχώς δεν είναι εδώ μαζί μας αυτή τη στιγμή, και του κ. Μαρκόπουλου, ομολογώ ότι πραγματικά με πλημμύρισε ένα αίσθημα αισιοδοξίας· γιατί σκέφτηκα ότι, αφού τόσα χρόνια τα καταφέρνουμε με όλα αυτά τα πλάνα επιδοτήσεων που γίνονται την τελευταία εικοσαετία, τότε και στο μέλλον θα συνεχίσουμε να τα καταφέρνουμε παρά τις επιδοτήσεις και όχι εξαιτίας τους. Θέλω δηλαδή να πω ότι το πρόβλημα με όλες αυτές τις πολιτικές, και αυτό είναι αυτό για το οποίο θέλω να σας μιλήσω σήμερα, είναι ότι πραγματικά αμφισβητώ την ικανότητα οποιουδήποτε κράτους να κρίνει που, πως και τι χρήματα θα δώσει. Το μόνο που θέλουμε από το κράτος είναι να μας αφήσει να κάνουμε την δουλειά μας· και αυτό νομίζω είναι και αυτό που βγήκε τελικά από τις αυθόρμητες παρεμβάσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια των ομιλιών. Υπάρχει και ένας άλλος λόγος για τον οποίο δεν θέλω να μιλήσω για την εταιρεία μας σήμερα. Ξέρετε οι επιχειρηματίες είναι σαν τους ερωτευμένους: το να τους πεις να μιλήσουν για τον άνθρωπο της ζωής τους σίγουρα δεν θα έχει τίποτα αντικειμενικό, δεν έχει κανείς να κερδίσει τίποτα από αυτό.

Η συζήτηση μας λοιπόν για τις εξαγωγές πληροφορικής αν το σκεφτούμε σήμερα κρύβει μια ερώτηση-ελπίδα, δεδομένων όλων αυτών που ζούμε: Είναι άραγε η πληροφορική μια από τις ευκαιρίες γι’ αυτό το νέο εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης που χρειάζεται η Ελλάδα για να βγει από το τέλμα; Αυτή η συζήτηση σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια βιτρίνα έκθεσης μεμονωμένων επιτυχιών. Αυτό δεν λέει τίποτα, γιατί το ζητούμενο δεν είναι αν κάποιες εταιρείες, όπως εμείς ή σίγουρα πολλές άλλες που δεν τις ξέρουμε, κατάφεραν να βγουν έξω από τα σύνορα. Το ζητούμενο δεν είναι καν τι πουλάει ο καθένας μας· μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά πράγματα. Το ζητούμενο δεν είναι σίγουρα ούτε καν ο λόγος για τον οποίο πέτυχε ο καθένας μας, γιατί φοβάμαι ότι είναι αμφίβολο αν μπορούν αυτές οι επιτυχίες, που έχουν γίνει παρά τις επιδοτήσεις και όχι εξαιτίας τους, μπορούν να αντιγραφούν σε μια κλίμακα ικανή να δημιουργήσει μια δυναμική στην ελληνική οικονομία, τέτοια ώστε να συμβάλλει στην αναστροφή αυτού του κλίματος. Είχα γράψει ένα άρθρο πρόσφατα που έλεγα για όλη αυτή τη συζήτηση με τις επιδοτήσεις και με την καινοτομία. Είχα πει ότι στήνουμε ένα reality show. Στήνουμε το next top business model, όπου κάποιος θα κερδίσει μια ωραία επιδότηση και μετά θα πρέπει να βγει να κάνει καριέρα στην κρύα αγορά και στην κρύα πραγματικότητα. Όπως ακριβώς ένας πιτσιρικάς ή μια κοπελίτσα που στο next top model κερδίζει την πρώτη θέση και μετά πρέπει να πάει να κάνει καριέρα στη νύχτα. Η οποία είναι πολύ διαφορετική.

Με άλλα λόγια λοιπόν πέρα από αυτή την διαπίστωση-ελπίδα, ότι υπάρχει εναλλακτική, αυτό που πρέπει να συζητήσουμε σήμερα είναι το πού θα μπορούσαμε να στοιχηματίσουμε, ώστε να πετύχουμε μια κρίσιμη μάζα εταιρειών-παραγωγών που να πετύχουν μια υπολογίσιμη εξαγωγική δυναμική. Και έτσι αποφάσισα να μην γκρινιάξω άλλο και να μιλήσουμε θετικά.

Το θέμα είναι ποιο είναι το συγκριτικό μας πλεονέκτημα σε τελευταία ανάλυση. Δεν έχει σημασία αν η Agilis κατάφερε να κάνει πολύ σπουδαία πράγματα έξω από τα σύνορα, στο χώρο των μεγάλων δημόσιων οργανισμών ή των κεντρικών τραπεζών ή αν οι άλλες εταιρείες κατάφεραν να κάνουν άλλα πράγματα. Τι κρύβεται κάτω από όλα αυτά; Ποιο είναι το συγκριτικό μας πλεονέκτημα, το οποίο θα έπρεπε τελικά να δημιουργήσει στο χώρο των επιχειρήσεων ένα καινούργιο αφήγημα που και να είναι θετικό και να μπορεί να τραβήξει τους πόρους της οικονομίας πάνω του;

Θα ξεκινήσω με μια παρατήρηση. Είναι παρατήρηση-παρεξήγηση: όταν μιλάμε για συγκριτικό πλεονέκτημα, ξεχνάμε ότι το «συγκριτικό» δεν έχει να κάνει με τους άλλους, δεν είναι το πού είμαστε εμείς καλύτεροι από τους άλλους. Συγκριτικό πλεονέκτημα είναι το πού είμαστε εμείς καλύτεροι σε σχέση με τα άλλα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε. Έχει πολύ μεγάλη διαφορά: το συγκριτικό πλεονέκτημα δεν είναι για να επιλέξουν οι πελάτες μας εμάς και όχι τους ανταγωνιστές μας. Το συγκριτικό πλεονέκτημα είναι για να επιλέξουμε εμείς που θα επενδύσουμε: αν θα κάνουμε αυτά τα προϊόντα ή άλλα· αυτές τις δραστηριότητες ή άλλες· αν θα επενδύσουμε εδώ ή εκεί· αν τα παιδιά μας θα σπουδάσουν αυτό ή το άλλο πράγμα. Και πιστεύω ότι η Ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια έχασε τον δρόμο. Έχασε έναν δρόμο τον οποίο τον είχε πάρα πολύ καλά στα χέρια της, γιατί οι Έλληνες ήταν πάντα επιχειρηματίες. Έχασε τον δρόμο ακριβώς γιατί ξέχασε το συγκριτικό της πλεονέκτημα και έτσι τα παιδιά της δεν σπούδαζαν τα πράγματα που έπρεπε να σπουδάζουν, οι επιχειρήσεις δεν έκαναν τα πράγματα που έπρεπε να κάνουν και ούτω καθεξής. Και βέβαια, μιας και μιλάμε σήμερα για πληροφορική: Είναι η πληροφορική τελικά το συγκριτικό μας πλεονέκτημα; Δεν είναι σίγουρο.

Και εδώ έρχεται μα δεύτερη παρατήρηση: πίστευα πάντα ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα ενός έθνους ή μιας κοινωνίας δεν είναι ένα συγκεκριμένο προϊόν. Δεν είναι μια συγκεκριμένη κατηγορία υπηρεσιών. Δεν είναι μια συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα. Είναι, σε τελευταία ανάλυση, ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αυτή η κοινωνία βλέπει την πραγματικότητα γύρω της. Είναι  ο πολιτισμός της. Και έτσι ο πολιτισμός μπορεί τελικά να είναι η βαριά μας βιομηχανία, όχι γιατί ο πολιτισμός είναι προϊόν, αυτά είναι πολιτικά πράγματα. Αλλά γιατί είναι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο. Και κινδυνεύοντας να παρασυρθώ σε στερεότυπα, θα τολμήσω για παράδειγμα να ισχυριστώ, ότι οι Γάλλοι π.χ. δεν είναι καλοί στο να φτιάχνουν άνετα αυτοκίνητα, υπέροχα κρασιά και νόστιμα τυριά· δεν είναι αυτά τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα. Οι Γάλλοι είναι καλοί στο να επινοούν, να εξάγουν και να πουλάνε καθημερινή πολυτέλεια. Και αυτήν την καθημερινή πολυτέλεια την ενσωματώνουν μέσα σε υπέροχα κρασιά, νόστιμα τυριά και άνετα αυτοκίνητα. Οι Ιταλοί δεν είναι καλοί στο να κάνουν μοδάτα ρούχα, σπορ αμάξια και να συντηρούν τις υπέροχες πόλεις τους – που εμείς δεν μπορούμε να συντηρήσουμε και τις καταστρέψαμε – οι Ιταλοί, επειδή έτσι βλέπουν τον κόσμο σαν λαός, είναι ικανοί να εξάγουν καθημερινή φινέτσα. Μέσα σε σπορ αμάξια, που ενίοτε χαλάνε αλλά τα αγαπάμε, μέσα σε υπέροχες πόλεις και σε μοδάτα ρούχα. 

Οπότε έρχεται τώρα το ερώτημα, αφού το προσδιορίσαμε έτσι το συγκριτικό πλεονέκτημα, ψάχνοντας πάντα να βρούμε αν η πληροφορική είναι σε ένα από αυτά: ποιό είναι άραγε το δικό μας συγκριτικό πλεονέκτημα, πως βλέπουμε εμείς τον κόσμο; Ώστε να να ψάξουμε όλοι μαζί στην αγορά πληροφορικής να δούμε τι πρέπει να ενσωματώνουμε εμείς μέσα στις υπηρεσίες μας.

Και εδώ ταιριάζει μια τρίτη παρατήρηση: ότι, όπως και τα ταλέντα στους ανθρώπους, τα συγκριτικά πλεονεκτήματα στις κοινωνίες πολλές φορές γεννιούνται μέσα από τις αδυναμίες. Αυτή είναι η αισιόδοξη παρατήρηση: όπως τα ταλέντα μας τα προσωπικά πολλές φορές έχουν γεννηθεί από μια προσωπική αδυναμία, το ίδιο ισχύει και στις κοινωνίες. Στην Ελλάδα λοιπόν το συγκριτικό μας πλεονέκτημα θα μπορούσαμε να το ψάξουμε -και εδώ τώρα έρχεται η ωραία έκπληξη- στις ίδιες τις αδυναμίες μας, για τις οποίες έχουμε μάθει να γκρινιάζουμε ο ένας στον άλλο. Και θα δείτε πόσο πολύ ταιριάζουν αυτές στην νέα τεχνολογία.

Το ότι βιαζόμαστε να ξεμπερδεύουμε χωρίς εμμονές τελειότητας (αυτό είναι ευφημιστικά η τσαπατσουλιά): άμα το θελήσουμε, άμα το δούμε δημιουργικά μπορεί να γίνει η σβελτάδα – η σβελτάδα είναι το agility, και μιλάμε για agile software development στην εποχή μας – και η συνεχής ανάπτυξη – αυτό το continuous delivery που θέλουμε στις υπηρεσίες και που θέλει το λογισμικό στην εποχή μας. Φτάνει να το δούμε θετικά και να το γυρίσουμε ανάποδα. Και μπορούμε να το κάνουμε εμείς, ενώ οι Γερμανοί π.χ. δεν μπορούν. Το είχε πει ο Δερτούζος, σε ένα καταπληκτικό βιβλίο του πριν από πάρα πολλά χρόνια, ότι οι Γερμανοί θέλουν να σχεδιάσουν τα πάντα από πριν, πριν ξεκινήσουν να τα φτιάχνουν: δεν κάνουν έλεγε για λογισμικό. Οι Γιαπωνέζοι έλεγε, ήμουν πιτσιρικάς τότε και μου είχε κάνει πολλή εντύπωση, άμα δουν ένα καρφί να περισσεύει από μια σειρά καρφιών θα πάνε να το χτυπήσουν για να ταιριάξει με τα υπόλοιπα: δεν κάνουν για πληροφορική έλεγε ο Δερτούζος, κάνουν όμως οι Έλληνες.

Να πάω ακόμα παρακάτω: το ότι πατροπαράδοτα, από τον καιρό των κλεφτών και των αρματωλών, περιφρονούμε τους κανονισμούς και δεν σεβόμαστε τους νόμους. Αυτό το πράγμα που μας ταλαιπωρεί και είναι πρόβλημα, αν το δούμε δημιουργικά, άμα το γυρίσουμε ανάποδα, άμα το κάνουμε για καλό σκοπό δηλαδή, μπορεί να γίνει η ελεύθερη σκέψη και η καινοτομία, την οποία χρειάζεται η νέα τεχνολογία. 

Και το τελευταίο είναι αυτό που μας πονάει κι ας μην το παραδεχόμαστε: το σύμπλεγμα κατωτερότητας δηλαδή που έχουμε απέναντι στους ξένους, ο επαρχιωτισμός μας. Το ότι δεν θέλουμε να εκτεθούμε γιατί μας πειράζει όταν λένε άσχημα πράγματα για εμάς. Αυτό μπορεί να γίνει φιλότιμο, μπορεί να γίνει πείσμα, μπορεί να κάνει ανθρώπους να ξενυχτάνε πάνω στις οθόνες τους για να πετύχουν και να γίνουν καλύτεροι. Αυτό το πρόβλημα που γύρισε ανάποδα είναι ακριβώς αυτό που μας έκανε να κάνουμε Ολυμπιακούς Αγώνες και να τους κάνουμε επιτυχημένους, άλλο αν χρεωθήκαμε βέβαια. 

Με λίγα λόγια θέλω να πω: μην ψάχνουμε μόνο καινοτομικά προϊόντα. Όλα αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα είναι τρόπος δουλειάς, που σε άλλους χώρους, σε άλλες αγορές, οι άνθρωποι θα αξιοποιήσουν διαφορετικά. Εμείς στην δική μας δουλειά μπορούμε να τα ενσωματώσουμε μέσα σε consulting σε έργα πληροφορικής, σε project management, σε εξειδικευμένο κατ’ παραγγελία λογισμικό. Η πρότασή μας στις διεθνείς αγορές δεν είναι ανάγκη να είναι ένα καινοτομικό προϊόν που θα σπάσει τις αγορές. Μπορεί να είναι πραγματική καινοτομία στη διαδικασία, στον τρόπο με τον οποίο παράγεται ακόμα και ένα ταπεινό προϊόν, και αυτό καμία φορά το ξεχνάμε. Αν βρεις μια καταπληκτική μηχανή για να φτιάχνει πλαστικά ποτηράκια, δεν φτιάχνεις ένα καινοτομικό ποτηράκι, ο πελάτης δεν έχει καταλάβει καμία καινοτομία. Έχεις όμως μια καταπληκτική μηχανή που τα κάνει στο μισό κόστος. Το ίδιο ισχύει και στην τεχνολογία της πληροφορικής, το ίδιο ισχύει και στις επικοινωνίες. Είναι κακό να στρέφουμε τα φώτα μόνο στην φανταχτερή καινοτομία, σε ένα show case δηλαδή, και να λέμε στον κόσμο ότι πρέπει να βρεί τα φοβερά καινοτομικά προϊόντα. Αρκεί να βρείτε καινοτομικούς τρόπους να κάνετε τη δουλειά σας, έτσι ώστε να την κάνετε καλύτερα. Αυτοί οι καινοτομικοί τρόποι θα βρεθούν στον τρόπο δουλειάς. 

Θα ήθελα απλά να θυμίσω σε όσους δυσπιστούν, γιατί το βλέπω σε πολλούς, για το κατά πόσο η κουλτούρα και ο πολιτισμός μπορεί να είναι παράγοντες επιχειρηματικής στρατηγικής: μην ξεχνάτε ότι η κουλτούρα των ανθρώπων μας, του καθενός ξεχωριστά, είναι η κουλτούρα των εταιρειών μας, είναι δηλαδή το design principle των προϊόντων μας και το interface των υπηρεσιών μας. 

Έτσι κανείς δεν μπορεί να βρει ορθολογικά από τώρα σε ποιες αγορές και σε ποια συγκριτικά πλεονεκτήματα θα αναδυθούν οι επόμενες εξαγωγικές εταιρείες που έχουμε τόσο πολύ ανάγκη. Δυστυχώς κ.  Μαρκόπουλε ούτε οι εμπειρογνώμονές σας στην Ψηφιακή Σύγκλιση μπορούν να το βρουν, ούτε καμία επιτροπή μπορεί να κρίνει. Δεν μπορούμε να το ξέρουμε από τώρα. Αυτές οι ευκαιρίες βρίσκονται κρυμμένες στα ταλέντα και την σπιρτάδα των νέων Ελλήνων επιχειρηματιών και των ανθρώπων που δουλεύουν μαζί τους. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να στοιχηματίσουμε όλοι μαζί στο περιβάλλον που θα τους αφήσει ανενόχλητους, να στοιχηματίσουν με τη σειρά τους τη δημιουργικότητα τους.

Γ.Φ.
tweeting as @gregoryfarmakis 

Posted in Επιλογές, Ομιλίες. Bookmark the permalink. RSS feed for this post. Leave a trackback.

3 Responses to Το συγκριτικο μας πλεονεκτημα κρυβεται στις αδυναμιες μας

  1. katerina says:

    Κύριε Φαρμάκη, ένας άνθρωπος για να είναι ισχυρός, να μην είναι έρμαιο των άλλων και να μπορεί να επιβληθεί, πρέπει πρώτα ο ιδιος να σέβεται τον εαυτό του και να αποδέχεται αυτό που είναι, το ίδιο ισχύει και για ένα λαό.Οι Έλληνες προσπαθώντας να το παίξουμε σπουδαίοι έχουμε εγκαταλείψει τις παραδόσεις μας και τον πολιτισμό μας, υιοθετώντας τον τρόπο ζωής των ξένων, χωρίς ωστόσο να υιοθετούμε και τα καλά τους στοιχεία.Κοινώς είμαστε ένας λαός για γέλια απο τη μια πίνουμε ουίσκυ και φοράμε Γαλλικά ή Ιταλικά ρούχα και απο την άλλη παρκάρουμε όπου μας αρέσει, καπνίζουμε σε κλειστούς χώρους και γενικά δε σεβόμαστε τον περίγυρο μας, πράγμα αδιανόητο για τους ξένους.Εχουμε για παράδειγμα πολλά χρόνια εγκαταλείψει την Ελληνική Κουζίνα, που είναι κατα πολύ υγιεινότερη, με φαγητά που έχουν ξένα ονόματα ή θεωρούνται gourmet , γιατι θεωρούμε για παράδειγμα υποτιμητικό να τρώμε φακές.Αντε μετά οι ξένοι να μάθουν ποίος είναι ο ελληνικός τρόπος ζωής και να καταφέρουμε να τον εξάγουμε.Το διαχρονικό πρόβλημα των Ελλήνων είναι η έλλειψη Παιδείας και ο εγωισμός.Αντε τώρα όλα αυτα να τα πείτε σε κάποιον παραέξω. Ούτε πρόκειται να τα καταλάβει και θα σας αντιμετωπίσει σαν UFO

  2. Κύριε Φαρμάκη,Συγχαρητήρια για την διαύγεια της ομιλίας σας. Είλικρινά είχα πάρα πολύ καιρό να διαβάσω ένα κείμενο που να τεκμηριώνει του γιατί θα έπρεπε να είμαστε αισιόδοξοι. "Το συγκριτικο μας πλεονεκτημα κρυβεται στις αδυναμιες μας", αρκεί να μπορέσουμε όλο και περισσότεροι άνθρωποι στην χώρα μας να το αντιληφθούμε. Θα έπρεπε κατά την γνώμη μου η διάλεξή σας να γίνει μάθημα στα σχολεία μας και ειδικότερα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση μέσα από την οποία τα παιδιά μας παίρνουν το πρώτο μάθημα της κοινωνικοποίησης τους. Σας ευχαριστώ. Κοινωνιολόγος, Διονυσία Τριπολίτου

  3. Πράγματα σωστά αλλά, ενίοτε, πολύ …κλαδικά. Εξηγούμαι: Η εθνική μας δυσανεξία στην τήρηση κανόνων μπορεί να συνιστά asset για την high-tech επιχειρηματικότητα γεννά όμως απλώς κατσαπλιαδισμό σε συμβατικότερα πεδία όπως η φοροδοσία, η εκπαίδευση και η συμβίωση σε αστικό περιβάλλον. Κείμενο απολαυστικό ωστόσο κε. Φαρμάκη. Φρέσκο…

Σχόλια:

  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.