Το Μέγαρο Γιακουμπιάν, στην οδό Πατησίων

Το «Μέγαρο Γιακουμπιάν» είναι ένα μυθιστόρημα για την προσωπική ελευθερία των ανθρώπων σε αποτυχημένα κράτη με παραζαλισμένες, φοβισμένες κοινωνίες, αλλά και ένα κτήριο στην οδό Suleiman Basha στο Κάιρο. Με μερικές αλλαγές στην πρόσοψη θα μπορούσε να βρίσκεται και στην οδό Πατησίων.

Η ηδονή της καλής λογοτεχνίας βρίσκεται συχνά στην έκπληκτη ανακάλυψη μίας απροσδόκητης οικειότητας. Όταν για παράδειγμα διαβάζεις μια ιστορία για την σύγχρονη Αίγυπτο του Alaa Al Aswany, και βρίσκεις αίφνης όψεις της δικής σου Ελλάδας. Όχι βέβαια επειδή το Σύνταγμα είναι η Πλατεία Tahrir, όπως ανόητα προσδοκούσαν κάποιοι. Αλλά όταν, παραδείγματος χάριν, η Busayna, η νεαρή ερωμένη του γερασμένου Zaki Bey el Dessouki, που θρηνεί το Ευρωπαϊκό παρελθόν της πατρίδας του, τον κοιτάει κατάματα, καθώς της λέει ότι δεν καταλαβαίνει την φυγή της γενιάς της, ότι πρέπει να αγαπάει την πατρίδα της και ότι οφείλει να μείνει για να την αλλάξει, και εκείνη του λέει ήρεμα: «Μεγάλα λόγια. Εγώ ονειρεύομαι στο μπόι μου. Θέλω να ζω άνετα και να κάνω οικογένεια. […] Έξω ο καθένας παίρνει αυτό που του αξίζει και οι άνθρωποι σέβονται ο ένας τον άλλον. Γι’αυτό θέλω να φύγω στο εξωτερικό». Θυμάσαι τότε ότι έχεις ακούσει κι εσύ αυτολεξί τα μεγάλα λόγια του Zaki Bey και ότι εκείνη θα μπορούσε να μένει κάπου στην Κυψέλη αντί σε ένα δώμα στο Μέγαρο Γιακουμπιάν, στην οδό Suleiman Basha στο Κάιρο.

Στο Μέγαρο Γιακουμπιάν άλλως τε, ζουν μαζί της, όλοι όσοι ήδη νοιώθεις να έχεις γνωρίσει, σε ένα σκηνικό που είναι ξένο, αλλά γίνεται κάποτε οδυνηρά γνώριμο. H παιδική της αγάπη, ο Taha el Shazli, που όταν το ίδιο το κρατικό σύστημα, στο οποίο θέλει διακαώς να ενταχθεί για να ανεβεί κοινωνικά, τον απορρίπτει μόνο γιατί δεν έχει να καταβάλει τα λύτρα της διαφθοράς, νοιώθει προδομένος, αγανακτεί, απορρίπτει με την σειρά του την κοσμικότητα της Δύσης, τον καταναλωτισμό της και τα ήθη της – και μαζί τους την Busayna – για να βρει καταφύγιο σε μια αυτοκαταστροφική, συλλογική, οργανωμένη οργή.

Ο Malak, μικρομεσαίος μικροεπαγγελματίας και μικροαπατεώνας, που επιζεί έχοντας μάθει να χώνεται μέσα από τις τρύπες ενός διεφθαρμένου συστήματος, ξέροντας πότε να φωνάξει και πότε να σωπάσει. Αλλά και ο Hagg Muhammad Azzam με τους γιούς του, πετυχημένος επιχειρηματίας της διαπλοκής με ταπεινό παρελθόν, έμπορος και λαθρέμπορος, που εξαγοράζει από τον κομματικό πάτρωνα Kamal el Fouli, μια βουλευτική έδρα, όπως είχε ήδη εξαγοράσει την αξιοπρέπεια της Souad Gaber: με μια έντιμη συναλλαγή. Νομίζοντας ότι η οικονομική ισχύς μεταφράζεται και σε πραγματική εξουσία, θα μάθει τελικά το τίμημα της «προστασίας» και τον πραγματικό ρόλο του κράτους: «Παίρνουμε ποσοστά σε αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες μας. Σε προστατεύουμε από την φορολογική υπηρεσία, από την υπηρεσία κοινωνικής ασφάλισης, από την υπηρεσία εργατικής ασφάλειας, από την υπηρεσία ελέγχων, και χίλιες άλλες κρατικές υπηρεσίες που μπορούν να σταματήσουν τις δουλειές σου και να σε καταστρέψουν σε μία στιγμή».

Όλοι, αποκυήματα μιας κοινωνίας που, μερικές μόλις δεκαετίες πριν, είχε ανατρέψει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς μέσα σε έναν, τόσο οικείο σε εμάς, εσωστρεφή παροξυσμό εθνικιστικής ανεξαρτησίας, λαϊκής δικαίωσης και προσωπολατρίας. Για να αντικαταστήσει απλά την ελίτ της τάξης του Zaki Dessouki, που διασκέδαζε με ευρωπαϊκή κομψότητα στο Royal Automobile Club, με τη νεόκοπη ελίτ της τάξης του πετυχημένου Azzam, που διασκεδάζει «λαϊκά» και κλείνει δουλειές τρώγοντας παραδοσιακό κεμπάπ στο πανάκριβο ανατολίτικο εστιατόριο του Gezira Sheraton. «Ο Abd el Nasser ήταν ο χειρότερος ηγέτης στην ιστορία της Αιγύπτου. Η ζημιά που έκανε στον χαρακτήρα των Αιγυπτίων θα πάρει χρόνια να αποκατασταθεί. Ο Abd el Nasser δίδαξε στους Αιγυπτίους να είναι δειλοί, καιροσκόποι και υποκριτές.» λέει ο Zaki στην απολίτικη Busayna για τον Νάσερ. «Τότε γιατί οι άνθρωποι τον αγαπάνε;» – «Ποιός λέει ότι οι άνθρωποι τον αγαπάνε;» – «Ξέρω πολλούς ανθρώπους που τον αγαπάνε.»

Για τον εκλεπτυσμένο, ευρωπαίο Zaki Bey, είναι η έλλειψη των δυτικών αξιών της ελευθερίας και του κράτους δικαίου, που καταδικάζει την πατρίδα του στην φτώχεια και στην οπισθοδρόμηση. H ακατέργαστη, αποφασισμένη Busayna νοιώθει η ίδια την φτώχεια και την οπισθοδρόμηση να της στερούν την ελευθερία και τον αυτοσεβασμό που βλέπει να χαίρονται οι άνθρωποι στη Δύση. Ένας αυτοτροφοδοτούμενος φαύλος κύκλος, όπου όλα στροβιλίζονται, κυκλώνοντάς τους όλο και πιο ασφυκτικά,  σε σημείο όπου η ελευθερία τους και η αξιοπρέπειά τους απειλούνται πλέον με πολύ απτό, σωματικό τρόπο. Γιατί η ελευθερία είναι τελικά προσωπική υπόθεση.

Το «Μέγαρο Γιακουμπιάν» είναι ένα μυθιστόρημα για την προσωπική ελευθερία των ανθρώπων σε αποτυχημένα κράτη με παραζαλισμένες, φοβισμένες κοινωνίες, αλλά και ένα κτήριο στην οδό Suleiman Basha στο Κάιρο. Με μερικές αλλαγές στην πρόσοψη θα μπορούσε να βρίσκεται και στην οδό Πατησίων.

Alaa Al Aswany, «The Yakoubian Building (‘Imarat Ya’qubyan)».

Posted in Άρθρα. Bookmark the permalink. RSS feed for this post. Leave a trackback.

One Response to Το Μέγαρο Γιακουμπιάν, στην οδό Πατησίων

  1. Sotiris Katselos says:

    Ποιο είναι το μπόι μας; Αυτό είναι το θέμα, μπορούμε να αλλάξουμε τα πράγματα ή ο σώζων εαυτώ σωθείτο ;

Σχόλια:

  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.