Tag archives for Ελεύθερη Αγορά

Ελεύθερη αγορά και ελευθερία έκφρασης: η λογοκρισία μιας φωτογραφίας από το Facebook

Διαβάζω για την φωτογραφία του Αύγουστου Κορτώ που λογοκρίθηκε από το FB μετά από αναφορές. Είναι ένα θέμα ο αποκρουστικός αυταρχισμός αυτών που θεωρούν δικαιώμά τους να αποφασίζουν τι μπορούν και τι δεν μπορούν να βλέπουν οι άλλοι – γιατί τους ίδιους κανείς δεν τους υποχρεώνει με το ζόρι να διαβάζουν αυτά που δημοσιεύει. Όμως δεν είναι ούτε το μοναδικό, ούτε το πιο σημαντικό. Στο κάτω – κάτω αποκρουστικοί και απεχθείς ηθικολόγοι που θεωρούν αυτονόητη και άρα υποχρεωτική την δική τους ηθική θα υπάρχουν πάντα. Είναι και για να προστατευτούμε από αυτούς που φτιάξαμε στις σύγχρονες κοινωνίες νόμους και συντάγματα που προστατεύουν το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση.

Χάνουμε το πρόβλημα αν περιοριστούμε στην καταγγελία της πηχτής ανοησίας. Είναι πολύ πιο σημαντικό θέμα η δυνατότητα μιας ιδιωτικής πλατφόρμας επικοινωνίας, με de facto δεσπόζουσα θέση στην αγορά επικοινωνίας και πληροφορίας, να επιβάλλει αυθαίρετα τους δικούς της κανόνες και τα δικά της όρια ελευθερίας της έκφρασης. Μην βιαστείτε να απαντήσετε έυκολα ότι το FB είναι μια ιδιωτική επιχείρηση σε μια ελεύθερη αγορά και ότι όποιος δεν συμφωνεί μπορεί να μην το χρησιμοποιεί.

Αφ’ενός γιατί είναι μια ιδιωτική επιχείρηση που λειτουργεί σε έναν δημόσιο χώρο, αυτόν της πληροφορίας και της ενημέρωσης. Και όπως ακριβώς οποιαδήποτε επιχείρηση δεν μπορεί να επιβάλλει αυθαίρετα και απεριόριστα τους όρους της στο κοινό και στους πελάτες της στον πραγματικό υλικό δημόσιο χώρο, αλλά η δυνατότητά της αυτή περιορίζεται από νόμους, το ίδιο συμβαίνει και τον ιδεατό (;) δημόσιο χώρο της πληροφορίας. Δεν είναι λιγότερο πραγματικός και δεν είναι λιγότερο δημόσιος. Το γεγονός ότι δεν έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε αυτόν τον δημόσιο χώρο με τους ίδιους όρους που αντιμετωπίζουμε τον γνώριμο «πραγματικό» οφείλεται απλά στο ότι μας είναι πολύ καινούργιος.

Αφ’ετέρου γιατί και στις ελεύθερες αγορές υπάρχει η έννοια της δεσπόζουσας θέσης και οι κανόνες που αποτρέπουν την κατάχρησή της, μέσω πχ νόμων και επιτροπών ανταγωνισμού. Ελεύθερη αγορά δεν είναι φυσικά μόνο η προστασία του δικαιώματος του επιχειρείν, είναι και η προστασία των άλλων δικαιωμάτων από την υπερβολική συγκέντρωση ισχύος που δημιουργεί η δεσπόζουσα θέση σε μια αγορά. Και έχω την αίσθηση ότι αυτή η αρχή είναι μερικές φορές πιο σημαντική από την πρώτη.

Όλα αυτά γίνονται εξαιρετικά σημαντικά όταν μια αγορά έχει χαρακτηριστικά «εγκλωβισμού δικτύου»: όταν δηλαδή οι υπηρεσίες της δεν αφορούν προσωπική κατανάλωση, αλλά εξαρτώνται από τις επιλογές των άλλων καταναλωτών. Δεν έχει σημασία αν μια άλλη πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης μου προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες και μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης, από την στιγμή που προϋπόθεση για τις υπηρεσίες αυτές είναι να τις έχουν επιλέξει και αυτοί με τους οποίους επικοινωνώ. Φανταστείτε αν ήταν αδύνατον να επικοινωνήσοουν μεταξύ τους οι πελάτες διαφορετικών παρόχων τηλεφωνίας. Θα καταλήγαμε σχεδόν όλοι να χρησιμοποιούμε τον ίδιο. Και φανταστείτε μετά αν αυτός ο κυριάρχος πάροχος αποφάσιζε να λογκρίνει τις τηλεφωνικές μας επικοινωνίες, με το επιχείρημα ότι αν δεν μας αρέσει μπορούμε να πάμε σε κάποιον άλλον. Αυτός είναι και ο λόγος που στις αρχές του 20ου αι. επιβλήθηκαν προδιαγραφές διαλειτουργικότητας στις τηλεφωνικές εταιρείες (και πιο πριν στις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας) και αυτός είναι ο λόγος που στις ΗΠΑ οι εταιρείες που είχαν δεσπόζουσα θέση διασπάστηκαν υποχρεωτικά σε μικρότερες.

Έτσι το επιχείρημα που ακούω κάθε φορά που προκύπτει ένα θέμα λογοκρισίας στο FB, ότι δηλαδή αυτό είναι μια ιδιωτική επιχείρηση και οι χρήστες αποδέχονται τους όρους του για να το χρησιμοποιήσουν, είναι ανυπόστατο. Αν μη τι άλλο γιατί οι όροι μιας συμφωνίας είναι καταχρηστικοί όταν είναι ασύμμετροι και όταν η συμφωνία γίνεται de facto καταναγκαστική λόγω δεσπόζουσας θέσης. Το FB οφείλει άλλως τε να σέβεται τους νόμους των κοινωνιών στις οποίες λειτουργεί. Αν οι δικοί μας νόμοι δεν είχαν προβλέψει την προστασία των δικαιωμάτων μας σε αυτόν τον νέο δημόσιο χώρο που φτιάξαμε με την τεχνολογία, οφείλουν να το κάνουν τώρα.

| Leave a comment
  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.