«Τι δουλειά είχαν οι φιλελέδες στην Μακρόνησο;»

Διάβασα με καθυστέρηση για την ιστορία σχετικά με το καλό βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone της Αρετής Γεωργιλή, τις απειλές που δέχτηκε και την στοχοποίησή της, με αφορμή την επίσκεψη που οργάνωσε στην Μακρόνησο και η οποία θεωρήθηκε εν πολλοίς ιεροσυλία. Ειπώθηκαν όλα, αλλά θέλω να γράψω κάτι ακόμα, με αφορμή το εξαίρετο κείμενο του Χρήστου Χωμενίδη για την ιστορική μνήμη που επιστρατεύεται για να πυροδοτεί πολιτικές εντάσεις, και που σίγουρα θα έχετε ήδη διαβάσει.

Τυχαίνει αυτή την εποχή να μελετάω μια σειρά από δοκίμια του Michael Oakeshott για την φιλοσοφία της Ιστορίας, στα οποία κάνει έναν εξαιρετικά χρήσιμο διαχωρισμό της έννοιας του «ιστορικού» παρελθόντος, ως κατασκευής που προκύπτει από μια απαιτητική διανοητική διαδικασία ιστορικής κατανόησης, και του «πρακτικού» παρελθόντος, που δεν είναι καν παρελθόν, παρά μέρος του παρόντος όλων ημών που δεν είμαστε ιστορικοί. Είναι το ανοργάνωτο συνοθύλευμα από συμβολισμούς, αφηγήσεις ή «διδάγματα» τα οποία χρησιμοποιούμε εργαλειακά για να νοηματοδοτήσουμε το παρόν, να κρίνουμε τους εαυτούς μας και τους άλλους, να αξιολογήσουμε ηθικά, να αποφασίσουμε για το μέλλον. Αυτό το πρακτικό «παρελθόν» δεν είναι η ιστορική αλήθεια, ότι κι αν θα μπορούσε να σημαίνει αυτό, δεν είναι καν παρελθόν, παρά μόνο το επικαλείται, είναι φύσει πολιτικό και συχνά απειλείται από κάθε νέα ιστορική κατανόηση του ιστορικού παρελθόντος. Γι’αυτό και είναι τόσο σφοδρές και συχνά φανατικές οι αντιδράσεις σε κάθε τάχα «ιερόσυλη» αναθεωρητική διερεύνηση της Ιστορίας. Η στοχοποίηση του Στάθη Καλύβα πχ από την αριστερά, η υπόθεση της δίκης του Ρίχτερ, η διαμάχη για τα εγχειρίδια της Ιστορίας στο σχολείο, δεν είναι παρά η αντίδραση όσων νοιώθουν να αμφισβητείται αυτό το συμβολικό, πρακτικό «παρελθόν» που τους δίνει ταυτότητα και πυξίδα, από το ιστορικό παρελθόν. Η ιερότητα της Μακρονήσου για την οποία διάβασα και από αυτούς που απειλούσαν το Free Thinking Zone, αλλά και από αυτούς που το υπερασπίστηκαν, είναι κομμάτι αυτού του παρόντος που αποκαλούμε, εργαλειακά, «παρελθόν» και «ιστορική μνήμη».

Εκτός όμως από την ιστοριογραφία που αναθεωρώντας την Ιστορία το αμφισβητεί, νοιώθει συχνά να απειλείται και από την ίδια του την αναγκαία μετάλλαξή: το πρακτικό παρελθόν είναι αναγκαστικά πάντα παρόν, και σε μια κοινωνία που εξελίσσεται και αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις, νέα ερωτήματα, νέα προβλήματα, αυτό το πρακτικό παρελθόν του χτες δεν μπορεί να είναι αυτό του σήμερα. Τουλάχιστον όχι για όλους. Το «τι δουλειά έχουν οι φιλελέδες στην Μακρόνησο;» είναι γνήσια αγωνία. Αυτοί που αντλούσαν ταυτότητα από ένα ήδη παρωχημένο πρακτικό παρελθόν του χτες, κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς ταυτότητα, από το νέο πρακτικό παρελθόν που αναδύεται σήμερα για να απαντήσει σε νέα δεδομένα. Είναι κατανοητή η βίαιη αντίδρασή τους (αλλά κατανοητό δεν σημαίνει δικαιολογημένο). Και είναι μια χαμένη μάχη οπισθοφυλακών. Το πρακτικό παρελθόν μιας κοινωνίας, αυτό που αποκαλεί ιστορική της μνήμη, είναι δημιουργικό μόνο όταν κοιτάει στο μέλλον, και δίνει απαντήσεις για αυτό. Αλλιώς γίνεται τροχοπέδη, ίζημα στο οποίο βουλιάζουμε μέχρι τα γόνατα προσπαθώντας επώδυνα να προχωρήσουμε.

Για αυτό και πρόσφερε καλές υπηρεσίες το Free Thinking Zone και η Αρετή Γεωργιλή. Διεκδίκησε για λογαριασμό του νέου πρακτικού παρελθόντος που ήδη αναδύεται και που χρειαζόμαστε, τα σύμβολα του παλιού πρακτικού παρελθόντος. Διεκδίκησε την κατασκευή μιας νέας ιστορικής μνήμης στην θέση μιας παλιάς που δεν απαντάει πια στα ερωτήματά μας. Καμιά αξία δεν έχει στην διαμάχη αυτή η συζήτηση για την ιστορική «αλήθεια» γιατί δεν είναι αυτό το ζητούμενο· οι δύο ιστορικές μνήμες είναι ασύμμετρες. Και για αυτό καμιά θέση δεν έχει οποιαδήποτε συζήτηση για ιερότητα του χώρου και των συμβόλων. Για την παλιά η Μακρόνησος ήταν οι αγώνες της Αριστεράς για κοινωνική δικαιοσύνη. Για την νέα είναι η ντροπή για το κράτος μας που δεν ήθελε τότε να σέβεται την ατομική ελευθερία ακόμα και αυτών που το πολεμούσαν. Αυτό ήθελαν οι φιλελέδες στην Μακρόνησο.

ΓΦα

| Leave a comment

Η εθνική μας αυταπάτη δεν είναι αυτή που κατέρρευσε στην περήφανη διαπραγμάτευση

Ακούω εδώ και καιρό ότι η μνημονιακή άνευ όρων υποταγή του Σύριζα σημαίνει το τέλος της εθνικής μας αυταπάτης. Το παραδέχτηκε και ο πρωθυπουργός, δίνοντας μάλιστα στην έννοια της αυταπάτης μια αθώα και σχεδόν ηρωϊκή διάσταση. Αυτή η αυταπάτη που τελείωσε όμως, ότι δικαιούμαστε να μας ζούνε οι άλλοι και μπορούμε να τους εκβιάσουμε να το κάνουν, δεν ήταν ούτε η χειρότερη, ούτε η πιο καταστροφική. Ήταν απλά η πιο γραφική. Καθώς σαρώθηκε, αποκαλύφθηκε η άλλη μεγάλη, η πραγματική εθνική αυταπάτη. Πραγματικά εθνική γιατί αυτή δεν είναι η αυταπάτη του Σύριζα και των ψεκασμένων, αλλά η αυταπάτη της συντριπτικής πλειοψηφίας της ελληνικής κοινωνίας, του μεταρρυθμιστικού, φιλο-ευρωπαϊκού κέντρου συμπεριλαμβανομένου. Για να μην πω ότι το φιλοευρωπαϊκό, μεταρρυθμιστικό κέντρο, κεντροδεξιό και κεντροαριστερό, έχει την μεγαλύτερη ευθύνη για την αυταπάτη αυτήν.
Είναι η αυταπάτη του κράτους. Ακόμα και τώρα, μπροστά σε όλη αυτή την φορολογική επέλαση, ακόμα και αυτοί που διαμαρτύρονται οργισμένα για τους αποπνικτικούς φόρους, δεν τολμούν ή δεν θέλουν να μιλήσουν για την άλλη αναγκαστική πλευρά της εξίσωσης, το μέγεθος του κράτους. Είναι η αυταπάτη ότι το κράτος μας δεν είναι μεγάλο· ότι είναι «απλά» αναποτελεσματικό και αρκούν οργανωτικές μεταρρυθμίσεις που δεν θα πονέσουν δημόσιους μισθούς και δημόσιες δαπάνες. Είναι η αυταπάτη ότι το κράτος μίκρυνε στα χρόνια της κρίσης, λες και οι πολλές δεκάδες χιλιάδες αυτών που έσπευσαν να βγουν σε πρόωρη συνταξιοδότηση θα πληρώνονται από άλλη τσέπη όλα αυτά τα παραγωγικά χρόνια που θα μισθοδοτούνται για να κάθονται σπίτι τους ή να απασχολούνται εκ του ασφαλούς στην παραοικονομία. Είναι η αυταπάτη που μετράει το κράτος στην κεντρική διοίκηση μόνο, αγνοώντας το μέγεθος ενός ευρύτερου δημόσιου τομέα που δεν έχει ακόμα απογραφεί ουσιαστικά και βαφτίζοντας εξοικονόμηση τις συγχωνεύσεις οργανισμών.
Τουλάχιστον ο Σύριζα έχει μια ωμή, ταξική ειλικρίνια. Οι υπόλοιποι όμως, κρυβόμαστε ακόμα πίσω από το δάχτυλό μας. Φωνάζουμε για τους φόρους αλλά μόνο ψελίζουμε αμήχανα για το κράτος που αυτοί οι φόροι πληρώνουν. Και αυτή η εθνική αυταπάτη δεν θα σαρωθεί παρά μόνο όταν οι φόροι δεν θα μπορούν πια να πληρωθούν και οι ουσιαστικές δαπάνες του κράτους, τα αναλώσιμα των νοσοκομείων και η βενζίνη των ασθενοφόρων για παράδειγμα, δεν θα μπορούν να πληρωθούν, για να πληρώνονται απείραχτοι άχρηστοι μισθοί σε δημόσιους οργανισμούς μπουτίκ και πρόωρες συντάξεις συνταξιούχων των πενήντα ετών.

| Leave a comment

Κώδικες Τιμής και Ξεδιαντροπιά

Πριν λίγο τέλειωσα το εξαιρετικό βιβλίο “The honor code: How moral revolutions happen” του Kwame Appiah, στο οποίο ο συγγραφέας (φιλόσοφος στο NYU) εξηγεί ανάμεσα σε άλλα πως οι κοινωνίες μπορούν να αλλάζουν, να προοδεύουν με μεγάλα, γρήγορα βήματα, με ιστορικά επεισόδια που χαρακτηρίζει «ηθικές επαναστάσεις» μέσω της ανατροπής του κώδικα τιμής που τις χαρακτηρίζει και που καθορίζει την συμπεριφορά των μελών τους, και της αντικατάστασής του με νέους κώδικες τιμής.

Δεν μπόρεσα να αποφύγω την σύνδεση με αυτά που μας ταλαιπωρούν: πολλά από αυτά, η πελατεία και η πατρωνεία στην πολιτική, οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές κλίκες, το ότι είμαστε μια κοινωνία του «know-who» και όχι του «know-how» βασίζονται και σε κώδικες τιμής που μας ξέμειναν από μιαν άλλη Ελλάδα που αστικοποιήθηκε γρήγορα και βεβιασμένα. Η Ελλάδα θα μπορούσε να κάνει την δική της γρήγορη υπέρβαση αν μπορούσαμε κι εμείς να κάνουμε την δική μας «ηθική επανάσταση» μετατρέποντας σε κώδικα τιμής αυτά που ζηλεύουμε αλλού: την αξιοκρατία πχ ή την αξιοπρέπεια που πηγάζει από το να κάνεις την δουλειά που τάχτηκες να κάνεις σωστά, ή τον σεβασμό των συμπολιτών σου στον δημόσιο χώρο. Και κυρίως γελοιοποιώντας τον παλιό κώδικα τιμής: την ελληνική μαγκιά, τον καταφερτζή, τον «ξύπνιο». Ο καλός φιλόσοφος εξηγεί ότι πρακτικά μιλώντας, η αίσθηση τιμής αλλάζει τις κοινωνίες πιο γρήγορα, πιο πλατιά και πιο αποτελεσματικά από τα ηθικά επιχειρήματα.

Αλλά βέβαια δεν μπορεί κανείς να αποφύγει την θλιβερή διαπίστωση: όχι μόνο δεν βλέπει κανείς σε καμιά επαγγελματική η κοινωνική ομάδα να αναδύονται οι νέοι κώδικες τιμής που χρειαζόμαστε επειγόντως, αλλά αυτές οι στρεβλές αξίες που θα έπρεπε να ξεφορτωθούμε έγιναν πλέον και πολιτικό καθεστώς, σε πολύ χειρότερο βαθμό από ότι νομίζαμε για το «παλιό» πολιτικό σύστημα. Δεν είναι μόνο ότι οι παλιοί κώδικες τιμής μας κρατάνε πίσω. Είναι ότι πια δεν υπάρχει καν αυτή η έννοια. Ο Appiah γράφει ότι βλέπει κανείς την λειτουργία της τιμής σε μια κοινωνία από την έννοια της ντροπής. Στην Ελλάδα ζούμε όλο και πιο ισοπεδωτικά την έλλειψή της, την ξεδιαντροπιά. Και την κάναμε τρόπο διακυβέρνησης.

ΓΦα

| Leave a comment

Ανοικτή κοινωνία και πολιτική ορθότητα

(Δημοσιεύτηκε στο amagi 24/11/15)

Στον απόηχο της τρομοκρατίας του θρησκευτικού φανατισμού, διαβάζω ότι η Εκκλησία της Αγγλίας ετοίμασε μία μονόλεπτη καμπάνια για τα Χριστούγεννα, με σκοπό να προβληθεί στους κινηματογράφους πριν την προβολή του «Star Wars: The Force Awakens». Η εταιρεία διανομής αρνήθηκε την προβολή, με την αιτιολογία ότι η διαφήμιση αυτή θα μπορούσε να προσβάλει ανθρώπους διαφορετικής πίστης.

Φυσικά δεν πρόκειται για ένα περιστατικό τέτοιας έντασης όπως η επίθεση στο Charlie Hebdo, την οποία πολλοί εξήγησαν (αν δεν ήταν έτοιμοι ακόμα και να δικαιολογήσουν) με αυτή τη λογική της προσβολής θρησκευτικής πίστης. Αλλά τέτοια ανόητα περιστατικά, που είναι συχνά στις δυτικές κοινωνίες, και μέσα σε αυτές και στην Ελλάδα, ακριβώς επειδή είναι συχνά και αθόρυβα, πιστοποιούν τα στρεβλά αντανακλαστικά κοινωνιών που μόνο μπροστά σε πράξεις βίας φτάνουν να αφυπνιστούν και να αναστοχαστούν.

Continue reading »

| Leave a comment

Η Συνάντηση

(Δημοσιεύτηκε στο www.amagi.gr, 23/11/15)

Δεν ξέρω αν ήταν τεχνική αστοχία, απλοϊκή διοίκηση ενός τεχνικού έργου, ανικανότητα στελεχών ή οτιδήποτε άλλο. Ξέρω μόνο ότι την Κυριακή το πρωί η Νέα Δημοκρατία είχε ένα ραντεβού με την ελληνική κοινωνία και δεν κατάφερε να είναι στην ώρα της. Όχι μόνο επειδή μερικές εκατοντάδες χιλιάδες μέλη της, ψηφοφόροι της, φίλοι της, αλλά ακόμα και πολίτες που δεν θα τη στήριζαν σε εκλογές αλλά νοιάζονταν για τον θεσμικό της ρόλο στην δημοκρατία μας, ήταν εκεί για να αναδείξουν την ηγεσία της και την περίμεναν μάταια.

Continue reading »

| Leave a comment

Οδός Σατωβριάνδου

Οδηγώντας σήμερα στην οδό Σατωβριάνδου, πίσω από την Ομόνοια, παρατηρούσα, όχι για πρώτη φορά, αυτήν την κοινωνία που διαβιώνει με δυσκολία στις παρυφές της «κανονικής» δικής μας. Τζάνκια, φτωχοδιάβολοι που ζουν από περιστασιακές δουλειές του ποδαριού, πόρνες του πεζοδρομίου, περιθωριακοί μετανάστες, άστεγοι, μικρέμποροι της συμφοράς. Και επηρεασμένος από την ωραία θεωρητική συζήτηση που είχαμε αυτές τις μέρες για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, σκέφτηκα ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν κάρτες και λογαριασμούς, δεν έχουν σταθερή διεύθυνση για να έχουν κάρτα και λογαριασμό και σταθερή δουλειά. Για αυτούς, το λίγο χρήμα που παίρνουν στα χέρια τους, μαύρο χρήμα και περιστασιακό, είναι το νήμα που τους κρατάει από την άβυσσο. Η δική μας κανονικότητα μπορεί να γίνει η δική τους κόλαση. Και δεν είναι φυσικά η θεωρητική συζήτηση για τις κάρτες και τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Είναι η πολύ πρακτική συζήτηση για την κυκλοφορία των μετρητών που περιορίστηκε με τα capitals controls και τους περιορισμούς στις αναλήψεις. Αυτή οι κοινωνία που ζει αόρατη (;) στις παρυφές της «κανονικής» δικής μας, ζει από το χρήμα που περισσεύει από την δική μας και κυκλοφορεί σε αυτήν. Μαύρο και εκτός τραπεζών και ηλεκτρονικών συναλλαγών. Όταν αυτό περιορίζεται στην δική μας, εξαφανίζεται εντελώς από αυτήν. Μου το είχε πει ο άστεγος και μισότρελος κλοσάρ που κατασκηνώνει κάθε βράδυ στην στοά του κτηρίου όπου βρίσκεται το γραφείο μου, κι εδώ και χρόνια μιλάμε για ποδόσφαιρο και για πολιτική. Είχα καιρό να τον δώ, είχε μείνει μισός: «Γρηγόρη, έχει πέσει εμπάργκο. Από το καλοκαίρι δεν βρίσκω ούτε για τσιγάρα, ούτε κανένα μεροκάματο» – έτσι αποκαλεί τις δουλειές που του έδιναν από λύπηση για κανένα δεκάρικο, να μαζέψει χαρτόκουτα έξω από εκείνο το μαγαζί, να κουβαλήσει κανένα κιβώτιο στο άλλο. Μπορεί να φαίνεται τραβηγμένο το να στέρεψαν τα μικρά, ασήμαντα μαύρα ποσά, που βρίσκει αυτή η κοινωνία, ή άλλη, όχι η «κανονική» η δική μας, επειδή εμείς πια τραβάμε με μέτρο από τα ATMs και τους λογαριασμούς μας. Δεν είναι. Όταν κάποιος ζει στο όριο, μια μικρή «μακροοικονομική» μείωση της συνολικής κυκλοφορίας μετρητών θα προκαλέσει μια δραματική μείωση για αυτούς που ζουν στα όρια. Δεν το επικαλούμαι σαν επιχείρημα. Απλά το συνειδητοποίησα σήμερα το απόγευμα οδηγώντας στην οδό Σατωβριάνδου. Και αμήχανος, το καταθέτω.

| Leave a comment

Διχαστικές γραμμές και συναινέσεις

Βιάστηκαν πολύ κάποιοι να διαπιστώσουν ότι η διχαστική γραμμή του μνημονίου σβήστηκε και ότι το ζητούμενο έγινε αίφνης το ποιός θα το εφαρμόσει καλύτερα. Αυτοί που ψήφισαν την συγκυβέρνηση Σύριζα – Καμένου, το έκαναν ακριβώς γιατί πίστεψαν ότι τα κόμματα αυτά εξαναγκάστηκαν από τους δανειστές να το ψηφίσουν και ότι, ως αντιμνημονιακά, αυτά είναι που θα κάνουν τουλάχιστο τον όποιο πόλεμο φθοράς μπορούν να κάνουν, για να κερδίσουν ότι μπορούν να κερδίσουν. Ακόμη κι αν αυτό που θα κερδίσουν είναι μόνο η ηθική ικανοποίηση της ρητορικής αντίστασης που θα εκτονώνει κάπως την οργή τους. Και αυτοί που απείχαν, απείχαν ακριβώς επειδή κανείς δεν τους έπεισε ότι μπορεί πια να αντισταθεί: αποδέχτηκαν το μνημόνιο σαν ανίατη αρρώστια, όχι σαν απαραίτητη θεραπεία. Και οι μεν και οι δε, θεώρησαν ότι οι ευθύνες του «παλιού πολιτικού συστήματος» που μας οδήγησε τάχα στα μνημόνια, είναι μεγαλύτερες από αυτές των αντιμνημονιακών που απλά τα αποδέχτηκαν υπό το κράτος εκβιασμού. Η διαχωριστική γραμμή υπάρχει και θα υπάρχει όσο μια μεγάλη μερίδα των πολιτών πιστεύει ότι οι πολιτικές του μνημονίου μας επιβάλλονται από ξένα κέντρα και όχι από την δική μας πραγματικότητα. Από την άλλη πλευρά της διαχωριστικής γραμμής όμως, κανείς δεν υπερασπίστηκε αυτή την αναγκαιότητα και κανείς δεν προσπάθησε να πείσει γι’αυτήν. Ήταν άλλως τε πολύ αργά γι’αυτό. Μας αρκούσε να αναδεικνύουμε ότι ο Αλέξης έγινε μνημονιακός θεωρώντας ότι αυτό επιτέλους μας δικαιώνει.

Επίσης βιάστηκαν πολύ κάποιοι να θεωρήσουν ότι οι πολίτες θέλουν πλέον συνεννοήσεις, συναινέσεις και συνεργασίες, και να προεξοφλήσουν μάλιστα ότι αυτή θα ήταν τάχα η εντολή του εκλογικού σώματος, και να επενδύσουν επικοινωνιακά σε αυτήν, προαναγγέλλοντας μάλιστα τις συναινέσεις και τις συνεργασίες. Το γράφω χρόνια τώρα: η δημοκρατία είναι αντιπαράθεση και σύγκρουση για την εξουσία και όχι επιτροπή διαχείρισης. Όταν προκύπτουν συνεργασίες αυτό γίνεται αναγκαστικά την επόμενη μέρα των εκλογών, όχι ως εντολή και ιδεατή αρχή διακυβέρνησης από πριν. Και δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς όταν τα προβλήματα είναι θεμελιώδη και άρα διχαστικά. Είναι συνεπώς το αντίθετο από αυτό που κυκλοφορεί ως κοινή αντίληψη: τα μικρά προβλήματα, η βαρετή κανονικότητα, τα μικρά επιμέρους, κάνουν τις διαφορές ασήμαντες και τις συναινέσεις φυσιολογική συνέπεια. Τα μεγάλα προβλήματα δημιουργούν διαχωριστικές γραμμές και συγκρούσεις. Όποιος το αγνοεί, αυτοαναιρείται.

Μην μου πείτε όμως ότι και στα δύο ερωτήματα οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι πολίτες απαντάνε διαφορετικά. Εδώ δεν κατάφεραν να βρουν τι πιστεύουν οι πολίτες σε ένα ερώτημα τόσο σαφές όσο το τι αποφάσισαν να ψηφίσουν, θα έβρισκαν ποτέ την σωστή απάντηση σε ερωτήματα τόσο δύσκολα όσο αυτά;

| Leave a comment

Républicains

Ο Σαρκοζύ ετοιμάζει την αντεπίθεση της Κεντροδεξιάς στην Γαλλία με μια μετονομασία. Η παράταξη που γεννήθηκε από τον στρατηγό De Gaule ως RPF («Συναγερμός του Γαλλικού Λαού»), έγινε RPR («Συναγερμός για την Δημοκρατία») και μετά UMP («Ένωση για ένα Λαϊκό Κίνημα») θα γίνει τώρα Républicains. Μπορεί σε εμάς να δημιουργεί συνειρμούς με την ομώνυμη πέραν του Ατλαντικού πολιτική παράταξη, αλλά ο Ρεπουμπλικανισμός στην Γαλλία σημαίνει βαθειά ριζωμένες αξίες: την πίστη στην Ελευθερία, στην κοσμικότητα του κράτους και στην αξιοκρατία, με ένα ισχυρό θεσμικά κράτος, εγγυητή των αξιών αυτών.

Η έμφαση στις αξίες αυτές δεν είναι επικοινωνιακή, αλλά επιστρατεύεται ως απάντηση στα σύγχρονα προβλήματα της Γαλλικής κοινωνίας, από την ανάγκη για οικονομική ανάκαμψη και για απάντηση στον ευρωσκεπτικισμό έως το πρόβλημα του ισλαμικού φονταμενταλισμού. Το ενδιαφέρον όμως είναι αλλού. Σε μια χώρα με την ποιότητα πολιτικού διαλόγου που έχει η Γαλλία, η απάντηση στις προκλήσεις των καιρών δεν αναζητείται σε ρηχές τάχα τεχνοκρατικές «υπερβάσεις» της πολιτικής ή στην πρόταξη αποπολιτικοποιημένων «λύσεων» των προβλημάτων της διακυβέρνησης, αλλά αντιθέτως στην επιστροφή στις πραγματικά πολιτικές αξίες. Και από την άλλη όμως, η Κεντροδεξιά δεν αναζητεί τον εαυτό της σε περιχαρακωμένες κοινωνικά συντηρητικές αξίες αλλά σε πολιτικά «συντηρητικούς» θεσμούς και πολιτικές αξίες που ενώνουν και γι’αυτό έχουν απήχηση πέρα από το παραδοσιακό της ακροατήριο. Είναι η ρεβάνς αυτού που ονομάζεται «πολιτική ταυτότητας» (identity politics) από τους εκλογικούς τακτικισμούς που φοβούνται να μιλήσουν για ιδεολογική ταυτότητα.

Η ελληνική κεντροδεξιά είχε την τύχη να αναγεννηθεί το 74 μαζί με την χώρα, ξεπερνώντας τον βαλκανικό, αντικομμουνιστικό εαυτό της, από έναν πολιτικό που αναγεννήθηκε πολιτικά «σπουδάζοντας» για πολλά χρόνια τον Γαλλικό ρεπουμπλικανισμό ως αυτεξόριστος στο Παρίσι, και την τύχη να μπολιαστεί από τον φιλελευθερισμό ενός άλλου σπουδαίου πολιτικού. Η έξοδος από το πολιτικό της αδιέξοδο, και μαζί της η έξοδος της χώρας από το αδιέξοδο της αυταπάτης, μπορεί να βρίσκεται στο να ανακαλύψει ξανά τον δικό της «Ρεπουμπλικανισμό».

| Leave a comment

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η παράταση του αδιεξόδου:

Άρχισε ήδη να αναδύεται το τρομακτικό σενάριο. Η μόνη πολιτική απόφαση που θα κερδίσει η αδιέξοδη τακτική αυτής της αδιέξοδης κυβέρνησης, θα είναι μια ακόμη παράταση δύο ή τριών μηνών, χωρίς τυπική χρεωκοπία αλλά και χωρίς χρηματοδότηση των πραγματικών αναγκών της χώρας. Αυτό μπορεί να δώσει τον χρόνο που χρειάζεται η κυβέρνηση για να τα βρει με τον αλλοπρόσαλλο εαυτό της ή να πάρει απελπισμένες πρωτοβουλίες αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού. Και απαλλάσσει βολικά την Ευρώπη από το πολιτικό βάρος μιας ελληνικής χρεωκοπίας. Υπάρχει όμως κάτι χειρότερο από το ναυάγιο: είναι όταν οι ναυαγοί τρώνε τις σάρκες τους περιμένοντας την σωτηρία.

Με την προοπτική αυτή, κανένα νόημα δεν έχει για την αντιπολίτευση να προσφέρει προκαταβολικά μια απροϋπόθετη υπόσχεση ψήφισης μιας συμφωνίας που δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ούτε καν ως προσχέδιο. Πέραν του ότι αυτή η φαινομενικά μόνο υπεύθυνη στάση δυσκολεύει την επίτευξη συμφωνίας αντί να την διευκολύνει, καθώς δίνει περιθώριο στους ακραίους να μην συμβιβαστούν, παρατείνοντας το αδιέξοδο, χωρίς όμως να έχουν και το ηθικό βάρος του αδιεξόδου αυτού. Εξ άλλου ήταν σαφές από την αρχή ότι ο Τσίπρας δεν θα δεχόταν ποτέ να μετατραπεί σε κάποιον που κυβερνά με την ανοχή των αντιπάλων του, και για αυτό δεν την ζήτησε άλλως τε. Θα φέρει μια συμφωνία μόνο όταν θα μπορεί να ψηφιστεί από την κυβερνητική πλειοψηφία, ακόμη κι αν αυτό απαιτήσει την καταστροφική παράταση της αγωνίας μιας ημιθανούς χώρας.

Γι’αυτό η σοβαρή αντιπολίτευση αυτή τη στιγμή είναι η απαίτηση για κυβέρνηση ευρείας αποδοχής που θα απεγκλώβιζε την χώρα από το αδιέξοδο, και όχι η απροϋπόθετη και χωρίς όρους στήριξη μιας συμφωνίας που κανείς δεν έχει δει και που ακόμη δεν υπάρχει.

| Leave a comment

Υπάρχει η πολιτική τακτική, υπάρχει και η πραγματική πολιτική.

Υπάρχει η πολιτική τακτική, υπάρχει και η πραγματική πολιτική. Και η άνευ προϋποθέσεων στήριξη μιας ενδεχόμενης συμφωνίας από την αντιπολίτευση από τη μια, αλλά και η άνευ συζήτησης απόρριψή της από την άλλη, μπορεί να είναι πολιτικές τακτικές με τα επιχειρήματά τους, αλλά η πραγματική πολιτική που χρειαζόμαστε από την αντιπολίτευση δεν είναι ούτε η μια ή άλλη. Εδώ και καιρό το χρέος της αντιπολίτευσης ήταν να ενημερώσει τους πολίτες επί της ουσίας για το τι πρέπει να γίνει: ποιά μέτρα και ποιες μεταρρυθμίσεις χρειαζόμαστε για να βγούμε κάποτε από την κρίση, και συνεπώς τι θα έπρεπε να προτείνει η Ελλάδα σε αυτή την διαπραγμάτευση και τι είδους συμφωνία θα έπρεπε να επιδιώκουμε. Να μιλήσει για παράδειγμα ανοιχτά στους πολίτες για το γιατί οι κόκκινες γραμμές του σύριζα στα εργασιακά και στο ασφαλιστικό είναι στην ουσία καταστροφικές για την χώρα, όχι γιατί εγκλωβίζουν την διαπραγμάτευση σε αδιέξοδο, αλλά γιατί αν γίνονταν αποδεκτές θα εγκλώβιζαν την οικονομία σε μαρασμό. Να διατυπώσει την διαφορετική, εφικτή και δίκαιη αντιπρόταση που θα έπρεπε να διαπραγματευθεί η Ελλάδα. Να πει με λίγα λόγια δυνατά και καθαρά τι θα έκανε στην θέση της κυβέρνησης και ποια συμφωνία θα επιζητούσε, όχι ως υποχώρηση αλλά ως εργαλείο εξόδου από την κρίση. Αυτός είναι ο ρόλος της και αυτή είναι η αποστολή της. Αντ’αυτού, είτε στηρίζει άνευ όρων, είτε απορρίπτει άνευ συζήτησης, σύρεται ουσιαστικά πίσω από το μυθολόγημα περί εθνικής άμυνας απέναντι στις απαιτήσεις των «δανειστών», εγκλωβίζεται φοβικά στην καταστροφική στρατηγική που έχει θέσει ως εθνικό στόχο το να αλλάξουν όσο γίνονται λιγότερα, και το μόνο που τολμά να υπαινιχθεί είναι ότι η δική της τακτική θα ήταν απλά μια πιο συνετή τακτική υποχώρηση. Η ασυναρτησία του σύριζα και τα εσωτερικά του προβλήματα συνοχής παγίδευσαν τον δημόσιο διάλογο και εγκλώβισαν την αντιπολίτευση εκεί ακριβώς που συμφέρει την κυβέρνηση, δηλαδή στην πολιτική τακτική, αλλά μακριά από την πραγματική πολιτική. Αυτή που αφορά την ουσία. Και η ουσία – ακόμη και η ουσία αυτής της διαπραγμάτευσης – είναι τι πρέπει να αλλάξει σε αυτή την χώρα.

| Leave a comment
  • Facebook Page:

  • Εγγραφείτε:

    για παραλαβή νέων δημοσιεύσεων με e-mail

Swedish Greys - a WordPress theme from Nordic Themepark.